Afrykański pomór świń ASF

Więcej informacji na temat przewozu żywności przez granicę znajduje się na stronie GIW

Informacje na temat zabezpieczenia gospodarstw przed wirusem ASF terytorium Polski wynikającego z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń, zmienionym rozporządzeniem MRiRW z dnia 9 lutego 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 360).

Wymagania ustanowione w tym rozporządzeniu  mają na celu zwiększenie ochrony stad świń przed ASF w gospodarstwach, położonych na  terytorium Polski poza obszarami objętymi restrykcjami w związku z występowaniem ASF (poza obszarem zagrożenia, objętym ograniczeniami i ochronnym).

Wymagania dla gospodarstw:

1. karmienie świń paszą zabezpieczoną przed dostępem zwierząt wolno żyjących,

  1. 2. prowadzenie rejestru środków transportu do przewozu świń wjeżdżających na teren gospodarstwa oraz rejestru wejść do pomieszczeń, w których są utrzymywane świnie
  1. 3. zabezpieczenie budynku, w którym są utrzymywane świnie, przed dostępem zwierząt wolno żyjących oraz domowych,
  1. 4. utrzymywanie świń w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach, w których są utrzymywane tylko świnie, mających oddzielne wejścia oraz niemających bezpośredniego przejścia do innych pomieszczeń, w których są utrzymywane inne zwierzęta kopytne,
  1. 5. wykonywanie czynności związanych z obsługą świń wyłącznie przez osoby, które wykonują te czynności tylko w danym gospodarstwie,
  1. 6. stosowanie przez osoby wykonujące czynności związane z obsługą świń, przed rozpoczęciem tych czynności, środków higieny niezbędnych do ograniczenia ryzyka szerzenia się afrykańskiego pomoru świń, w tym mycie i odkażanie rąk oraz oczyszczanie i odkażanie obuwia,
  1. 7. bieżące oczyszczanie i odkażanie narzędzi oraz sprzętu wykorzystywanych do obsługi świń,
  1. 8. używanie przez osoby wykonujące czynności związane z obsługą świń odzieży ochronnej oraz obuwia ochronnego przeznaczonego wyłącznie do wykonywania tych czynności,
  1. 9. wyłożenie mat dezynfekcyjnych przed wejściami do pomieszczeń, w których są utrzymywane świnie, i wyjściami z tych pomieszczeń, przy czym szerokość wyłożonych mat powinna być nie mniejsza niż szerokość danego wejścia lub wyjścia, a długość – nie mniejsza niż 1 m, a także stałe utrzymywanie tych mat w stanie zapewniającym utrzymanie skuteczności działania środka dezynfekcyjnego,
  1. 10. sporządzenie przez posiadaczy świń spisu posiadanych świń, z podziałem na prosięta, warchlaki, tuczniki, lochy, loszki, knury i knurki, oraz bieżące aktualizowanie tego spisu,
11. zabezpieczenie wybiegu dla świń podwójnym ogrodzeniem o wysokości wynoszącej co najmniej 1,5 m, związanym na stałe z podłożem – w przypadku utrzymywania świń w gospodarstwie w systemie otwartym.

W gospodarstwach obowiązuje również zakaz:

  1. 1. wnoszenia i wwożenia na teren gospodarstwa, w którym są utrzymywane świnie, zwłok dzików, tusz dzików, części tusz dzików i produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego pochodzących z dzików  oraz materiałów i przedmiotów, które mogły zostać skażone wirusem ASF,
  1. 2. wykonywania czynności związanych z obsługą świń przez osoby, które w ciągu ostatnich 72 godzin uczestniczyły w polowaniu na zwierzęta łowne lub odłowie takich zwierząt,
  1. 3. karmienia świń zielonką lub ziarnem pochodzących z obszaru objętego ograniczeniami lub obszaru zagrożenia, chyba że tę zielonkę lub to ziarno poddano obróbce w celu unieszkodliwienia wirusa ASF lub składowano w miejscu niedostępnym dla dzików co najmniej przez 30 dni przed ich podaniem świniom,
  1. 4. wykorzystywania w pomieszczeniach, w których są utrzymywane świnie słomy na ściółkę dla zwierząt, pochodzącej z obszaru objętego ograniczeniami lub obszaru zagrożenia, chyba że tę  słomę poddano obróbce w celu unieszkodliwienia wirusa ASF lub składowano w miejscu niedostępnym dla dzików co najmniej przez 90 dni przed jej wykorzystaniem.

Ważne daty:

Od dnia 28 lutego 2018 r.  – powyższe wymagania obowiązują w gospodarstwach, w których utrzymywane są świnie, zlokalizowanych na terytorium RP  poza obszarami objętymi restrykcjami (poza obszarem zagrożenia, objętym ograniczeniami i ochronnym).

Od kwietnia 2018 r. – prowadzone będą planowe kontrole weterynaryjne w zakresie spełnienia ww. wymagań.

Postępowanie w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości na podstawie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt:

W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w spełnianiu powyższych wymagań, powiatowi lekarze weterynarii:

1)      zgodnie z art. 48 b ust. 1 pkt 1 ww. ustawy będą wydawać decyzje administracyjne z nakazem  usunięcia uchybień w czasie nie dłuższym niż 5 miesięcy;

lub

2)      zgodnie z art. 48 b ust. 1 pkt 2 ww. ustawy będą mogli wydawać decyzje z nakazem uboju lub zabicia świń oraz  zakazem ich utrzymywania w gospodarstwie, z możliwością uzgodnienia                             z hodowcą czy świnie zostaną poddane ubojowi w rzeźni, czy też ubojowi na użytek własny;

3)      zgodnie z art. 48 b ust. 3 będą wydawać decyzje  z nakazem uboju lub zabicia świń i zakazem ich utrzymywania, w przypadku nieusunięcia uchybień po czasie określonym w pkt 1);

4)      za ubite lub zabite świnie nie przysługuje odszkodowanie ze środków budżetu państwa.

5)      Nie wcześniej niż po upływie roku od czasowego wstrzymania utrzymywania świń, hodowca może zgłosić się do powiatowego lekarza weterynarii, że spełnił wymagania. Jeżeli kontrola weterynaryjna przeprowadzona na wniosek posiadacza zwierząt wykaże, że w gospodarstwie zapewniono spełnianie wymagań, powiatowy lekarz weterynarii może uchylić zakaz utrzymywania w gospodarstwie świń.

Istnieje możliwość skorzystania ze wsparcia  finansowego dla gospodarstw w przypadku czasowej likwidacji hodowli świń w wyniku wydania decyzji powiatowego lekarza weterynarii. Wypłata środków finansowych będzie realizowana przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR). Przewidywane jest wsparcie w wysokości 132 PLN/za 1 sztukę świni/rok przez 3 lata za każdy rok nie utrzymywania świń:

  1. za każdą świnię, w gospodarstwach utrzymujących do 50 świń,
  2. w gospodarstwach utrzymujących powyżej 50   świń, wsparcie będzie wypłacane maksymalnie za 50 sztuk.

Główny Lekarz Weterynarii przypomina!!!!!

Afrykański pomór świń (ASF) występuje w Polsce od lutego 2014 roku.

To śmiertelna, zakaźna oraz zaraźliwa choroba świń oraz dzików. Nie zagraża życiu i zdrowiu człowieka. Powoduje jednak znaczne straty dla właścicieli świń oraz dla producentów mięsa wieprzowego.

Jak rozpoznać ASF?

U zwierząt występuję gorączka, może osiągać nawet do 42°C, przyśpieszony oddech, osowiałość, możliwa utrata apetytu i pragnienia (niekoniecznie), przekrwienia lub zasinienia mogą wystąpić na uszach, ogonie, kończynach i klatce piersiowej. Zazwyczaj pierwsze w stadzie chorują duże sztuki: lochy, knury, tuczniki. Padnięcia nawet pojedynczych świń w stadzie mogą być skutkiem rozwijania się zakażenia świń wirusem ASF w gospodarstwie. Nie należy zatem zwlekać ze zgłoszeniem informacji o niepokojących objawach do lekarza weterynarii opiekującego się stadem lub do najbliższej lecznicy dla zwierząt. W przypadku wykrycia ASF w gospodarstwie, w którym przestrzegane są przepisy prawa dotyczące zdrowia zwierząt oraz identyfikacji i rejestracji świń – właścicielowi przysługuje pełne odszkodowanie za zabite zwierzęta, zniszczone produkty i sprzęt w gospodarstwie.

Szczegółowe informacje na stronach: https://www.wetgiw.gov.pl/ASF lub u właściwego powiatowego lub wojewódzkiego lekarza weterynarii.

Główny Lekarz Weterynarii przypomina o konieczności bezwzględnego przestrzegania ZASAD BIOASEKURACJI- ulotka 12.03.2018

W związku z aktualną sytuacją epizootyczną związaną z występowaniem afrykańskiego pomoru świń (ASF) w Polsce, biorąc pod uwagę fakt, iż dla wielu ognisk, ze stwierdzonych w ostatnim okresie, źródłem choroby może być działalność człowieka, Główny Lekarz Weterynarii uruchomił na stronie internetowej specjalny formularz informacyjny. Formularz ten, dostępny jest pod adresem

https://interwencja.wetgiw.gov.pl/

i przeznaczony jest dla osób, które zaobserwowały przypadki nielegalnych i negatywnych działań w zakresie przemieszczania świń, mięsa wieprzowego i innych produktów pozyskanych od świń. Za jego pomocą można - zachowując pełną anonimowość - zgłosić swoje obserwacje, które następnie zostaną przekazane do właściwego wojewódzkiego lekarza weterynarii.

ASF materiały szkoleniowe dla lekarzy (.doc)

ASF materiały szkoleniowe dla lekarzy (.pdf)

ASF materiały szkoleniowe dla hodowców (.doc)

ASF materiały szkoleniowe dla hodowców (.pdf)

 

 Wystąpienia ognisk afrykańskiego pomoru świń u dzików na terytorium Federacji Rosyjskiej.

1. Raport dotyczący choroby

Na początku kwietnia 2007r. wykryto ognisko afrykańskiego pomoru świń (wirus ASF p72 genotyp II) tożsamy z wirusem, który występuje w Mozambiku, Zambii i na Madagaskarze. Od tego czasu wszystkie izolaty wirusa wykryte na Kaukazie oraz na terytorium Federacji Rosyjskiej wykazują identyczną sekwencję materiału genetycznego p72, p54 i CVR, co sugeruje, iż tylko jeden typ wirusa został przeniesiony na terytorium Europy oraz rozprzestrzenił się z pierwotnego ogniska na terytorium Gruzji. Powszechnie uważa się, iż wirus został przeniesiony poprzez zlewki i odpady, które zostały użyte do karmienia świń, pochodzące ze statku, który zawinął do portu w Poti. Po wprowadzeniu wirusa ASF na kontynent choroba bardzo szybko rozprzestrzeniła się na terytorium Armenii, Azerbejdżanu oraz Federacji Rosyjskiej.

 

 

Mapa 1. Rozprzestrzenienie wirusa w Gruzji w 2007r. (dane wg OIE - system WAHID)

 Na początku kwietnia 2007r. wykryto ognisko afrykańskiego pomoru świń (wirus ASF p72 genotyp II) tożsamy z wirusem, który występuje w Mozambiku, Zambii i na Madagaskarze. Od tego czasu wszystkie izolaty wirusa wykryte na Kaukazie oraz na terytorium Federacji Rosyjskiej wykazują identyczną sekwencję materiału genetycznego p72, p54 i CVR, co sugeruje, iż tylko jeden typ wirusa został przeniesiony na terytorium Europy oraz rozprzestrzenił się z pierwotnego ogniska na terytorium Gruzji. Powszechnie uważa się, iż wirus został przeniesiony poprzez zlewki i odpady, które zostały użyte do karmienia świń, pochodzące ze statku, który zawinął do portu w Poti. Po wprowadzeniu wirusa ASF na kontynent choroba bardzo szybko rozprzestrzeniła się na terytorium Armenii, Azerbejdżanu oraz Federacji Rosyjskiej.

 

 

Mapa 2. Rozprzestrzenienie się wirusa ASF na terytorium Gruzji, Armenii, Azerbejdżanu, Ukrainy oraz Federacji Rosyjskiej w latach 2007-2013 (wg OIE - system WAHID)

 Dotychczas przekazano do Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt (OIE) następujące dane dotycząca ASF w latach 2007 - 2013:

Kraje

Rosja

Gruzja

Azerbejdżan

Ukraina

Białoruś

Armenia

liczba ognisk

325

60

2

1

1

13

liczba zwierząt padłych

8 275

70 181

98

3

brak danych

800

Liczba przypadków

11 602

70 522

 

3

brak danych

834

Liczba zwierząt ubitych

19 121

59

0

0

brak danych

0

Liczba zwierząt zniszczonych

354 179

17 172

4 734

2

brak danych

796

 Dotychczasowe straty wywołane chorobą na terytorium Federacji Rosyjskiej szacuje się na powyżej 30 mld rubli (powyżej 1 mld USD). Choroba stała się endemiczna na terytorium Federacji Rosyjskiej w związku ze stałą obecnością zakażenia wśród populacji dzików, wyjątkowo wysoki poziom nielegalnego obrotu świniami oraz wieprzowiną i jej produktów, zwyczaj karmienia świń odpadkami i zlewkami, nieobecność odpowiednich służb weterynaryjnych oraz brak infrastruktury zapewniającej bezpieczeństwo zdrowotne zwierząt, a także obniżone możliwości śledzenia drogi przemieszczania świń i produktów.

Jednocześnie, w kilku regionach Rosji zaczęto wdrażać środki zwalczania choroby takie jak wczesne wykrycie choroby, wsparte działaniami na rzecz podniesienia świadomości hodowców i społeczeństwa oraz odszkodowaniami dla rolników (np. w kraju krasnodarskim).

Od czasu pierwszego wprowadzenia choroby na terytorium Federacji Rosyjskiej, afrykański pomór świń występuje jedynie w formie nadostrej i ostrej, bez przypadków chronicznych, z średnim okresem inkubacji wynoszącym 4,3 dnia. Rosyjskie służby twierdzą, iż nie stwierdza się patologicznych i epizootycznych dowodów, które świadczyłyby o obecności ozdrowieńców lub niewykrytych zakażeń zwierząt. Jednocześnie, nie jest prowadzony czynny monitoring i serologiczna diagnostyka populacji świń i dzików. Wyżej wymienione uwarunkowania oraz brak ogólno rosyjskiego programu kontroli i zwalczania choroby powodują, iż istnieje bardzo wysokie ryzyko rozprzestrzenienia się choroby na kraje blisko związane handlowo, jaki i socjo - kulturalnie z Rosją (Białoruś, Ukraina, Kazachstan). Stwierdzono ogniska afrykańskiego pomoru świń w odległości mniejszej niż 150 km od granicy z krajami Unii Europejskiej w rejonie leningradzkim i Karelii na północy Rosji. Szczególne zaniepokojenie budzi stale utrzymująca się epizootia afrykańskiego pomoru świń w populacji dzików w centralnej Rosji (obwód twerski, rejon Smoleńska) z uwagi na fakt, iż szlaki migracji dzików (odyńców) z tej części Rosji mogą prowadzić przez terytorium Białorusi do Polski.

 Od czasu notyfikacji pierwszych ognisk afrykańskiego pomoru świń na terytorium Rosji przemieszczanie świń oraz pochodzących od nich produktów z terytorium Federacji Rosyjskiej do UE jest zakazane.

 Jedną z możliwych dróg, rozprzestrzeniania się choroby na terytorium UE, jest przemieszczenie się zakażonych dzików. Jednocześnie, dotychczasowe badania naukowe dotyczące wirusa afrykańskiego pomoru występującego w Rosji wskazują, iż w populacji zwierząt wrażliwych zakażonych wirusem nie stwierdzono ozdrowieńców, a śmiertelność zakażonych zwierząt wynosiła 100%.

 W związku z zagrożeniem zawleczenia wirusa afrykańskiego pomoru świń z Federacji Rosyjskiej na terytorium Unii Europejskiej poprzez pojazdy służące do transportu trzody chlewnej, które powracają z terytorium Federacji Rosyjskiej, Komisja Europejska przyjęła w dniu 3 lutego 201 Ir. decyzję 2011/78/UE w sprawie niektórych środków zapobiegających przeniesieniu wirusa afrykańskiego pomoru świń z Federacji Rosyjskiej do Unii Europejskiej. Decyzja ta nakłada na państwa członkowskie pewne obowiązki, do których należą m.in. zobligowanie kierowców, którzy powracają z terytorium Federacji Rosyjskiej środkami transportu, które zostały użyte do przewozu świń, do zapewnienia prawidłowego oczyszczenia i zdezynfekowania tych środków transportu oraz przedstawienia stosownej dokumentacji potwierdzającej wykonanie w/w czynności, jak również zobowiązuje właściwe władze w punkcie wejścia na terytorium Unii Europejskiej do kontroli w/w środków transportu pod kątem weryfikacji oczyszczenia oraz sprawdzenia przedstawionej dokumentacji.

2. Sytuacja epizootyczna w zakresie afrykańskiego pomoru świń na
terytorium Białorusi.

 W dniu 21 czerwca 2013r. białoruskie władze weterynaryjne potwierdziły wykrycie materiału genetycznego wirusa afrykańskiego pomoru świń w próbkach pobranych od padłej świni na terytorium Białorusi, w miejscowości Czapun w rejonie iwiejskim w obwodzie grodzieńskim. Jednocześnie wcześniej w latach 2012 - 2013 docierały informacje medialne dotyczące pewnych działań władz weterynaryjnych wskazujących na wcześniejsze wykrycie podejrzanych zachorowań wskazujących na afrykański pomoru świń (w tym masowe wybijanie stad -tłumaczone ćwiczeniami ze zwalczania tej choroby, włośnicą lub wystąpieniem zespołu rozrodczo - oddechowego świń (PRRS) u świń). Ponadto, lokalizacja wykrytego ogniska daleko od granic Federacji Rosyjskiej wskazuje, iż nie jest to pierwsze ognisko afrykańskiego pomoru świń oraz należy traktować całe terytorium Białorusi za obszar występowania afrykańskiego pomoru świń. Jednoczenie mając powyżej wskazane fakty oficjalne zgłoszenie choroby należy traktować, jako dowód wskazujący na dalsze szerzenie się tej choroby na terytorium Białorusi. Kluczową kwestią pozostaje możliwość przeniknięcia wirusa do populacji dzików i rozprzestrzenianie się go poprzez te zwierzęta. Istotnym ryzykiem pozostaje również rozprzestrzenianie wirusa poprzez produkty żywnościowe (np. wędzenie nie niszczy wirusa). Należy podkreślić, iż przemieszczanie świń oraz pochodzących od nich produktów z terytorium Białorusi do UE jest zakazane.

3. Ocena sytuacji epizootycznej

W chwili obecnej można uznać, że ryzyko przeniesienia choroby na terytorium Polski, jako wysokie, pomimo środków zapobiegawczych wprowadzanych zarówno przez Polskę jak i Unię Europejską. Jednocześnie, istnieje duże prawdopodobieństwo dalszego szerzenia się wirusa wśród zwierząt, w szczególności wśród zwierząt wolno żyjących w krajach nadbałtyckich i w Polsce mając na uwadze duże kompleksy leśne na granicy między państwami nadbałtyckimi (w tym Polską) a Białorusią oraz duży ruch osobowy i tranzytowy między tymi państwami zwiększający ryzyko nielegalnego przewiezienia produktów żywnościowych skażonych wirusem.